• zasadę pomocniczości
• koncentracji
• partnerstwa
• programowania
• współfinansowania

Zgodnie z ustaleniami szczytu Unii w Berlinie w 1999 roku, pomoc z Funduszy Strukturalnych przysługuje tym regionom Unii, których wskaźnik PKB na mieszkańca wynosi mniej niż 75% średniej unijnej. Górny limit pomocy, jaką może uzyskać dany kraj, wynosi 4% PKB danego kraju.

Fundusze Strukturalne są obecnie najważniejszym narzędziem polityki strukturalnej Unii Europejskiej. Budżet funduszy strukturalnych na lata 2000 - 2006 został określony na poziomie 253 mld euro.

• Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
• Europejski Fundusz Społeczny
• Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej
• Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa

Europejski Fundusz Społeczny (EFS, ang. ESF - European Social Fund) Europejski Fundusz Społeczny jest pierwszym z zastosowanych we Wspólnocie instrumentów polityki strukturalnej. EFS współfinansuje działania Unii związane
z polityką zatrudnienia i programami rozwoju zasobów ludzkich. Pomoc koncentruje się w najbiedniejszych regionach, w których niedostateczne wykształcenie oraz trudności w jego uzyskaniu są przyczyną degradacji ekonomicznej i społecznej. Fundusz wspiera inicjatywy przeciwdziałające bezrobociu, wpływające na wzrost przedsiębiorczości i zatrudnienia oraz kształtujące potencjał kadrowy lokalnych społeczności. Założenia Funduszu szczególną troską obejmują równouprawnienie kobiet i problemy marginalizacji społecznej.

Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOIGR, ang. EAGGF - European Agriculture Guidance and Guarantee Funds) Fundusz Orientacji
i Gwarancji Rolnej zajmuje się wspieraniem przekształceń struktury rolnictwa oraz wspomaganiem rozwoju obszarów wiejskich. Dzieli się na dwie sekcje : Orientacji i Gwarancji. Sekcja Gwarancji obejmuje zagadnienia realizacji Wspólnej Polityki Rolnej i nie jest traktowana jako fundusz strukturalny. Sekcja Orientacji wspiera procesy przekształcania rolnictwa i udziela pomocy w rozwoju obszarom wiejskim.

Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa (FIOR, ang. FIFG - Financial Instrument for Fisheries Guidance) Ten instrument polityki strukturalnej Unii Europejskiej wspiera restrukturyzację rybołówstwa państw członkowskich, co obejmuje m.in. poprawą infrastruktury portów rybackich oraz unowocześnienie floty rybackiej, metod połowu i przetwórstwa ryb. Pomoc FIOR ukierunkowana jest także na promocję produktów rybnych na rynku oraz na racjonalną gospodarkę zasobami połowowymi.

Fundusz Spójności nie jest wymieniany wśród funduszy strukturalnych, bowiem ma charakter czasowy. Jednak jego przeznaczenie jest podobne do przeznaczenia funduszy wymienionych powyżej. Realizację funduszu zaplanowano pierwotnie na lata 1993-99, później, zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej postanowiono przedłużyć jego funkcjonowanie na dalsze 7 lat, do roku 2006. Pomocą Funduszu Spójności objęte są te kraje, w których poziom PKB na jednego mieszkańca jest niższy niż 90% średniej unijnej. Zgodnie z założeniami polityki spójności, środki z Funduszu służą finansowaniu przedsięwzięć
o znaczeniu ogólnounijnym w dziedzinie transportu oraz ochrony środowiska.

• INTERREG III zajmuje się wzmacnianiem współpracy transgranicznej, międzyregionalnej i międzynarodowej,
• EQUAL pomaga w zwalczaniu wszelkich przejawów dyskryminacji
  i nierówności na rynku pracy oraz działa w kierunku integracji społecznej
  i zawodowej imigrantów,
• URBAN II działa w ramach projektów mających na celu rozwój infrastruktury miast europejskich powyżej 100 000 mieszkańców,
• LEADER + wspomaga wdrażanie nowoczesnych strategii rozwoju terenów wiejskich.

Cele funkcjonowania Regionalnej Polityki Strukturalnej i Funduszy Strukturalnych:

CEL 1 - obejmuje regiony zapóźnione w rozwoju. Podstawowym kryterium przyznania pomocy jest wskaźnik PKB na mieszkańca wynoszący mniej niż 75% średniej unijnej. Dodatkowo tym celem zostały objęte tereny słabo zaludnione (poniżej 8 mieszkańca na jeden km kwadratowy) oraz obszary ultraperyferyjne (najbardziej oddalone). Niemal 70% wszystkich środków funduszy strukturalnych jest przeznaczane na działania w ramach tego celu. Regiony objęte tym celem nie mogą być objęte żadnym innym celem.

CEL 2 - w jego ramach prowadzone są działania prowadzące do odbudowy terenów silnie uzależnionych od upadających gałęzi gospodarki. Na realizację tego celu przeznaczonych jest 11% wszystkich środków funduszy strukturalnych.

CEL 3 - udzielana pomoc w ramach celu nr 3 ma służyć modernizacji rynku pracy poprzez szkolenia zawodowe, lokalne inicjatywy w zakresie zatrudnienia oraz poprawę dostępu do miejsc pracy. Polska w Unii Europejskiej będzie beneficjentem działań w ramach CELU 1.